Buğday Tarlalarında Külleme Hastalığı Yaygınlaşıyor

Gelibolu Derneği ve Gelibolu Rüzgarı Dergisi yazarı, Bitki Koruma Uzmanı Eray Damgacı ilçemiz köyleri buğday ekilişlerinde 24.01.2020 tarihinden sonra hastalık gelişmeleri ile ilgili periyodik tetkik gezilerine devam ediyor. Uzman Ziraat Mühendisi Eray Damgacı tarafından; Adilhan, Evreşe, Bolayır, Sütlüce ve Kavaklı altı buğday ve arpa ekilişlerinde 2-3 Mart 2020 tarihlerinde yapılan tarla incelemelerinde tespit edilen hastalıklar, yoğunluk oranları ve alınması gerekli önlemler şu şekilde belirtildi:
1) İncelenen tarlalarda bir ay önceye nazaran (% 76.9 bulaşık) külleme hastalığının arttığı ve tüm tarlaların % 87.5 bu hastalık ile bulaşık ve bunlardan % 31.3 inde hastalığın yoğun, üst yapraklara kadar çıktığı belirlenmiştir. Özellikle Kavaklı altı Güneşli sitesi batısındaki tarlalarda bitkilerin % 100’ünün hastalığa yakalandığı, hastalık lekelerinin yaprakların % 20-30’unu kaplandığı; gerekli ilaçlamalar yapılmadığı taktirde bu tarlalarda külleme hastalığının verimde önemli kayıplara neden olacağı kuvvetle tahmin edilmektedir.
Önümüzdeki günlerde, yağışların artması halinde, külleme hastalığının gerek yaygınlığının gerekse hastalık şiddetinin önemli boyutlara ulaşacağı ve ciddi zararlara neden olacağı beklenmelidir. Bitkiler kardeşlenme dönemini tamamlamış, sapa kalkma dönemine ulaşmıştır. Yeşil yaprak alanının lekelerin genişliği ile orantılı olarak, fotosentez alanının daralması (=tanede nişasta oluşumunun azalması) ile verim kayıplarına neden olacaktır. Hastalıkla mücadelede hala vakit geç değildir. Tarlasında külleme belirtisi gören üreticilerin acilen ruhsatlı bir preparatla ilaçlama yapmasında büyük yarar görülmektedir.
2) Kök çürüklük hastalığı geçmiş 10 yıllık deneyimlerimizden; Trakya ve Gelibolu tahıl üretiminde en önemli ve verim üzerinde en tahripkar hastalıkların başında gelmektedir. Hastalık; yaklaşık bir ay önce (24.1.2020) incelenen tarlaların % 35.7sinde eseri oranda görülmüş iken, 2-3.3.2020 incelemelerinde; tarlaların % 56.3’ ünün bulaşık, bunlardan da % 6.3’ de hastalığın şiddetli boyutta olduğu belirlenmiştir. Ancak kök boğazındaki lekelerin henüz yaprak kınından sapa geçtiği görülmemiştir. Hastalıkla mücadele bakımından bu bir şanstır. En kısa zamanda bitkiler daha fazla büyümeden, ilaçların mümkün olduğunca kök boğazı ve toprağa daha fazla ulaşmasını sağlayacak şekilde, ruhsatlı bir ilaçla uygulama yapılması; ilaçlama giderlerine oranla verimde misli ile kar sağlayacaktır.
Tarlalarında külleme ve kök çürüklüğü belirtilerini tespit eden üreticilerimizin; ilaçlamaya karar vermesi halinde, bu iki hastalığa da ruhsatlı bir preparat; hatta bölgemizde, başlamış veya başlamak üzere olan yabancı ot mücadelesi de denk geldiği taktirde, karışmasında bir mahsur olmadığı belirlenen bir yabancı ot ilacını karıştırarak (İlçe Tarım Müdürlüğü veya ilaç bayisine danışmak suretiyle belirlenecek); bir ilaçlama masrafı ile hastalıklar ve yabancı ot sorunlarını çözüme kavuşturabilirler.
3) Yukarıda bahsedilen hastalıklar dışında; Evreşe yol sapağına yakın 2 arpa tarlasında, şimdiye kadar görülmemiş yoğunlukta; tarlalardaki bitkilerin % 100’ün bulaşık, hasta bitki yaprakların da % 20-30 leke ile kaplandığı; arpa ağbenek(Pyrenophora teres) hastalığı görülmüştür. 2008-2013 yıllarında yaptığımız çalışmada, diğer bölgelere nazaran Trakya bölgesinde, en yüksek; 100 arpa tarlasının ortalama 80.2’sinin bu hastalık ile bulaşık olduğu saptanmış; Gelibolu’ nun önemli üreticilerinden Ersin Eken’in tarlasında 2013’de yaptığımız denemede, ağbenek hastalığının tane veriminde, ortalama % 23.3, bin tane ağırlığında % 17.0, başakta tane sayısında, % 6.7 oranında kayba neden olmuştur. Gelibolu üreticilerimiz bu hastalığı ve zararını henüz farketmiş değildir. Bugün için ülkemizde bu hastalığa karşı ruhsatlı bir ilaç bulunmamakla beraber; acil durumlarda önerebileceğimiz etkili preparatlar vardır.
Haber: Elçin YÜZÜAK